Prva personalizovana mRNA vakcina protiv raka smanjila je rizik od povratka melanoma ili smrti za 42 odsto u kliničkom ispitivanju faze 3. Poređenje je rađeno sa pacijentima koji su primali samo standardnu imunoterapiju. Rezultati su nadmašili očekivanja istraživača.
Rezultate međunarodnog ispitivanja INTerpath-001 predstavila je Georgina Long, onkološkinja iz Australijskog instituta za melanom (MIA) i glavna istraživačica studije. Predstavljanje je održano na Kongresu Evropskog udruženja za medicinsku onkologiju 2026. godine. Objavljivanje rezultata očekuje se u časopisu New England Journal of Medicine.
Kako funkcioniše personalizovana vakcina protiv melanoma
Vakcinu su razvile kompanije Moderna i Merck, a namijenjena je sprečavanju ponovne pojave melanoma nakon operacije. Istraživači najprije analiziraju genetski materijal tumora svakog pacijenta i utvrđuju po čemu se razlikuje od zdravih ćelija. Na osnovu tog jedinstvenog „otiska“ pravi se vakcina koja imunskom sistemu pokazuje koje ćelije raka da prepozna i napadne.
Vakcina se primjenjuje zajedno sa imunoterapijom Keytruda (pembrolizumab). Prema objašnjenju Georgine Long, pembrolizumab blokira lažni signal kojim rak obmanjuje imunski sistem, ali se isti lijek daje svim pacijentima. Personalizovani dodatak terapiji, kako se čini, poboljšava ishode liječenja.
Ključni rezultati ispitivanja faze 3
- U ispitivanju je učestvovalo više od 1.100 pacijenata na 157 lokacija širom svijeta.
- Rizik od povratka melanoma ili smrti smanjen je za 42 odsto u odnosu na primjenu samo pembrolizumaba.
- Kod pacijenata bez znakova raka šest mjeseci nakon početka liječenja rizik je smanjen za 58 odsto.
- Nalazi potvrđuju rezultate ispitivanja faze 2, objavljenog 2024. godine.
Robert Vonderhajd, onkolog i budući predsjednik Američkog udruženja za istraživanje raka, koji nije učestvovao u ispitivanju, svrstao je ove rezultate među „najveća dostignuća“ u oblasti. Long ističe da tako nešto nikada ranije nije postignuto u istoriji razvoja ljekova protiv raka.
Vakcina još nije dostupna pacijentima u Australiji ni u Sjedinjenim Američkim Državama. Rezultati su predati na regulatornu procjenu, koja bi, zavisno od zemlje, mogla trajati nekoliko godina. U Australiji, koja ima jednu od najviših stopa melanoma u svijetu, od ove bolesti umre jedna osoba svakih šest sati.
Aleks Menzis, onkolog iz Australijskog instituta za melanom, očekuje da bi terapija mogla pomoći i pacijentima sa drugim vrstama raka kod kojih postojeće imunoterapije imaju ograničenu efikasnost. Za to su ipak potrebna dodatna istraživanja. Nekoliko nedavnih randomizovanih ispitivanja mRNA vakcina protiv raka debelog crijeva i rektuma, kao i raka glave i vrata, nije pokazalo smanjenje rizika od povratka bolesti.
